जाग्रा बिफांनि बेराम आरो मारखि
मुगा गाबनि ब्लाइत बेराम (पेष्टलिचपचिचथिवा)
- मुगा गाबनि दुलुर-दालार एबा दावदै महरनि फिसा-फिसा दागो रानाय बिलाइ एबा गोरलै बिलाइनि गासिबो बाहागोआवनो गोसारो।
- सानआ बावनाय (गोबाव) लोगो-लोगो दागोफ्रा ज’जानायाव बिलाइफ्रा राननानै थैलांयो।
- दागोफ्रा सरासनस्रायै बिलाइनि गोरा बाहागोनिफ्राय जागायजेननानै बेराम जानाय जायगाफ्रा रोजा मुगा गावनि जायो आरो गासिबो बिलाइ आरो दालायाव गोसारो।
- बे बेरामआ बिजौ बाहागोनिफ्राय जागाय जेननानै गासिबो बिफांआव गोसारो आरो जोबथारनायाव थैलांयो।
- बे बेरामनि जाउनाव गोरलै समाव बिलाइफ्रा ख’हा जानानै मुगा फिसिनायनि थाखाय बिलाइनि बिबांआ बाङाइ जालांयो।
बेराम जानायनि सम:
- सेप्तेमबर दाननिफ्राय अक्ट’बर दान सिम।
- बे बेरामआ बिफांनि 76%आरो 42-46%बिलाइनि ख’हा जाहोयो।
होबथानाय राहा:
सरासनस्रा राहा:
- बबेराम जानाय बिलाइफोरखौ खानानै फोजोबस्रांनांगौ।
- बथामहिनबा बे बेरामआ हायाव सोमजियो आरो हायावनो उन्दु हाबनानै थायो, बिनि खायनो गोथौयै हाल एवब्ला बे बेरामनि जीउसाआ सान्दुंनि गोसा बिदुंजों गोर्लैयैनो जोबस्रांयो।
कालसारेल राहा:
- थि समाव चोम बागानखौ सिखोन-साखोन खालाम नानै बिफांफोरखौ ख’र एबा बिजौखौ दानस’बाय थानांगौ।
ऱासायनिक राहा
- 0.03% (जौखोन्दो) कपार अकसिक्ल’राइड मुंनि मुलि 15 साननि गेजेर गेजेर सारनानै होब्ला 88% (जौखोन्दो) मोजां जायो।
जैबिक राहा:
फ्लाइटब्लाइटन मुंनि जैबिक मुलिखौ 10 जौखोन्दो हारै दै जों लगायनानै 15 साननि गेजेर गेरेज सारब्ला बे बेरामआ 80% (जौखोन्दो) मोजां जायो।
माराम अरनाय बेराम (सिफालिउराचपरासिथिकास)
लैखोन:
- बिलाइनि गोजौ बाहागोआव माखासे फिसा फिसा गोमो खोमोनबादि एबा कमला गाबनि बाहागो नुनो मोनो।
- लासै लासै बे खोमोन बादि बाहागोआ गोलाउ गोलाउयै बांनानै दालाय आरो गुबै बिफांआव गोसारो।
- बेराम जानाय बिफांफ्राव गासिबो रोखोमनि बिफांनि थांना थानायनि राहाआ हेंथा जानायनि जाउनाव बिफांनि देरनाय लाउनाया थाद’यो आरो एख’नबा बिफांआ थैलांयो।
बेराम जानायनि सम:
- बमे दाननिफ्राय अगष्ट दानसिम बे बेरामआ 12-22% बिफांनि आरो 22%बिलाइनि ख’हा जाहोयो।
होबथानाय राहा:
जान्थ्रिक राहा:
- बेरामआव नाख्रोब जानाय बाहागोखौ थाबैनो हास’नानै फोजोबस्रांनांगौ।
कालसारेल राहा:
- थि समआव बिलाइफोरखौ बाहायोब्ला बे बेरामआ जाया।
- नांगौ रोखोमै पटास हासार चोम बागान आव बाहायब्ला बे बेरामआ बाङाय जालांयो।
मुगा एम्फौ जाग्रा बिफांनि बाइदि सिना बेराम आरो हामा खालामग्रा एम्फौफोर:
चोम बिफांनि बाइदिसिना बेरामफोर:
बिलाइनि दागो जानाय बेराम (फाइल’ष्टिकथा पारसि)
लैखोन:
- बिलाइआव फिसा फिसा दुलुर-दालार एबा जायखि जाया महरनि मुगा गाबनि माखासे दागो नुनो मोनो।
- बिलाइनि फारनैथिबो बे दागोफोरखौ नुयोब्लाबो बिलाइनि सा बाहागोआव बे दागोफोरखौ रोखायौ नुनो मोनो।
- बे मुगा गाबनि दागोफोरनि सोरगिदिं गोमो गाबनि बेंख’न थायो।
- बेरामआ बांनाय लोगो लोगो फिसा फिसा बे दागोफ्रा गांफा बिलाइआव जेरै गोसो एरै बांनानै गिदिर बाहागोआव बेराम सोमजि होनानै जोबथारनायाव गासिबो बिलाइफोर आरो उनाव दालायफ्रा रानलांजोबो।
बेराम जानायनि सम:
मे दाननिफ्राय आगष्ट दानसिम (12-22 PDI)
होबथानाय राहा :-
कालसारेल राहा :-
थि समाव, हासार बाहायनानै, गोथौयै चोम बागानआव हाल-एबनानै एम्फौ फिसि नांगौ।
रासायनिक राहा:
0.01 जौखोन्दो डा’थिन एम 45 सारोब्ला बे बेरामा 85 जौखोन्दो हामो।
बिलाइनि एन्थ्रकानज एबा ब्लाइट बेराम (कलेट्रटिकाम ग्लिवस्पराइदिस)
लैखोन:
- मुगा गाबनि दुलुर-दालार एबा दावदै महरनि दागो जेराव मोनो बेवनो गोर्लै एबा रानाय बिलाइआव गोसारनानै थायो।
- सानआ बांनाय लोगो लोगो दागोफ्रा ज’जानानै रानस्रेमनानै थैलाङो।
- दागोफ्रा सरासनस्रायै बिलाइनि गुदि बाहागोनिफ्राय जागाय जेननानै, बेराम जानाय बाहागोफ्रा रोजा मुगा गाबनि जायो आरो गासैबो दालाय बिलाइआव गोसारो।
- बेरामआ बांनाय लोगो लोगो मुगा गाबनि दागो-नेर्सोन ज’जानानै थानाय माखासे गोसोम गाबनि बाहागोआव नुनो मोनो।
- बिजौ बाहागोनिफ्राय लासैनो बेराम जानाय एबा नाख्रेब जानाय बिफांआ राननानै उनाव थैलांयो।
- बे बेरामनि जाउनाव गोर्लै समावनो बिलाइफ्रा ख’हा जानानै बिनि बिबां बाङाय जालांयो।
लबेराम जानायनि सम:
- जुन दाननिफ्राय आगष्ट दानसिम।
- 48-60 जौखोन्दो बिफांनि आरो 21-28 जौखोन्दो बिलाइनि खहा जायो।
होबथानाय राहा:
सरासनस्रा मिथिंगायारि राहा:
थामहिनबा बे बेरामनि जीउसाआ हायाव सोमजियो आरो हायावनो उन्दुहाबनानै थायो बिनि खायनो गोथौयैनो एवनानै होब्ला जीउसाआ सान्दुं गोसाआव गोर्लैयैनो थैलांयो।
कालसारेल राहा:
थि समाव चोम बागानखौ सिखोन-साखोन खालामनानै बिफांनि खर’एबा बिजौ बाहागोफोरखौ दानस’बाय (प्रुनिं) थायोब्ला बे बेरामआ बाङाय जायो।
रासायनिक राहा:
जौखोन्दोआव 0.01%डायथिन एम 45 15 साननि गेजेर गेजेर सारोब्ला बे बेरामआ जौखोन्दोआव 88%मोजां जायो।
जैबिक राहा:
नयनटरा बिलाइनि बिदैखो 10 जौखोन्दो हारै दैजों लगायनानै 15 साननि गेजेर गेजेर सारोब्ला बे बेरामा जौखोन्दोआव 80%मोजां जायो।
हाथ’फ्ला गाबनि ब्लाइक बेराम (पेष्टलिचिचडिचेमिनेटा)
लैखोन:
- फिसा फिसा मुगा गाबनि दावदै महरनि माखासे दागो गासिबो बिलाइआव जानल्दा-मोनल्दायै गोसारनाननै थायो।
- बिलाइ गोर्लै एबा रानाय गासिबो रोखोमनि बिलाइआवनो बे बेरामखौ नुनो मोनो।
- सान बांनाय लोगो लोगो बे दागोफ्रा ज’जानानै सिगांआव बिलाइ उनथारआव दालायफ्रा हाथ’फ्ला गाब जानानै थैलांयो।
बेराम जानाय सम:
मे दाननिफ्राय आगष्ट दानसिम बे बेरामनि जाउनाव 48-60 जौखोन्दो बिफां आरो गासिबो बिलाइनि 22-28 जौखोन्दो ख’हा जायो।
फाहामनाय राहा:
सरासनस्रा एबा मिथिंगायारि राहा:
बेराम जानाय बिलाइफोरखौ नुब्लानो खानानै गोनोखोआरी राहाजों फोजोबस्रां नांगौ।
रासायनिक राहा:
जौखोन्दोआव 0.01%बेभिष्टिन 15 साननि गेजेर गेजेर सारोब्ला बे बेरामा जौखोन्दोआव 86% मोजां जायो।
जैबिक राहा:
नयनटरा बिलाइनि बिदै 10 जौखोन्दो हारै दैजों लगायनानै 15 साननि गेजेर गेजेर सारोब्ला बे बेरामा जौखोन्दोआव 80%मोजां जायो।
माराम अरनाय बेराम (सिफालिउरासपेराचिटिकास)
लैखोन:
- बिलाइनि गोजौ बाहागाव माखासे फिसा-फिसा खोमोनबादि गोमो एबा कमला गाबनि बाहागो नुनो मोनो।
- लासै लासै बे खोमोन बादि बाहागोफ्रा गोलाउ गोलाउयै बांनानै दालाय आरो बिफांनि गाहाय बाहागोआव गोसारो।
- बेराम गोनां बिफांफ्राव गासिबो रोखोमनि बिफांनि आखुथाया हेंथा जानायनि जाउनाव बिफांनि देरथायाबो थाद’यो लोगोसे एख’नबा बिफांआबो थैयो।
बेराम जानायनि सम:
मे दाननिफ्राय आगष्ट दानसिम बे बेरामआ 12-22% बिफांनि 22% जौखोन्दो बिलाइनि ख’हा जाहोयो।
फाहामनाय राहा:
जान्थ्रिक राहा:
जान्थ्रिक राहा:
बेरामआव नाख्रेबजानाय बाहागोफोरखौ थाबैनो दाननानै फोजोबस्रां नांगौ।
कालसारेल राहा:
- थि समाव बिलाइफोरखौ एम्फौ फिसिनायाव बाहायोब्ला बे बेरामआ जाया।
- थि समाव पटास हासार चोम बागानआव होयोब्ला बे बेरामआ बाङाय जालांयो।
मुगा जाग्रा बिफांनि मादा जाग्रा एम्फौ (जिवजेरा इन्दिका):
एम्फौनि गाग्लोबनायनि रोखोम:
- बे एम्फौखौ मुगा एम्फौ जाग्रा बिफांनि चोम एबा सवालु फांनैबो बिफांआव सा-सानजा भारतआव नुनो मोनो।
- जिउजेरा इन्दिका मुंनि मोनसे रोखोमनि सिखिरिआ बिफांनि बिगुरआव 2 बिदै दैयो आरो बिदै फोरनिफ्राय फिसा-फिसा एम्फौ ओंखारो।
- बिदैफोरजों नांनानै थानाय आथा बादि जिराथआ बिफांनि बिगुरखौ गुरै जाहोनायनि थाखाय बै फिसा-फिसा एम्फौफोरा बिफांनि सिं बाहागोथिं फलंनानै हाबलांयो।
- बे एम्फौफ्रा बिफांनि मादा बाहागोखौ जानानै फारियौ गोजौथि थांबाय थायो आरो बेबायदिनो बिसोरनि जिउ बेंख’नथायखौ आबुं खालामनो बिफांनि सिंङावनो डाइन निफ्राय जि दानसिम गोनांथि जायो।
- बे एम्फौनि नाख्रेबनायनि जाउनाव बिफांनि देरथायाव हेंथा मोननानै लासै-लासै थैलांयो।
एम्फौ जानायनि सम:
अकतब’रनिफ्राय डिसेमबर दानसिम गोजौ आसाम (Upper Assam) आव आरो एप्रिल मे दानआव गाहाय आसाम आव जौखोन्दोआव 10-60 जौखोन्दो मोननाय जायो।
ख’हानि बिबां:
- चोमआव 71%आरो सवालु आव 73%।
- गुदुंनि बिबांआ फांफा बिफांआव 1 निफ्राय 5।
- गुदुंनि ज’खानि बिबांआ 0.5 निफ्राय 2.0 चे:मि:।
होबथानाय राहा:
जौबिक राहा:
निम, धटुरा, पचटिया बाइदि बाइदिनि जायखि जाया मोनसे रोखोमनि बिफांनि बिलाइनि बिदैखौ दिहुननानै जौखोन्दोआव 5-15% हारै लगायथाय बानायनानै आरोबे लगायथायाव खुननि थ’फला सोमनानै मादा जानाय एम्फौनि गुदुंआव गंसे खेबजांजों एम्फौनि गुदुंआव सोनानै हाजों लिरथेनानै होब्ला एम्फौआ गुदुंनि सिंआवनो थैनानै थायो।
रासायनिक राहा:
नुभान मुंनि रासायनिक मुलिखौ 1.5% हारै लगाइनानै खुननि थ’फ्लाखौ बे लगायथायाव सोमनानै मादा जाग्रा एम्फौनि गुदुंआव गंसे खेबजांजों सोनानै हाजों लिरथेनानै एम्फौखौ होबथानो हायो।
बिलाइआव थेबगां खाहोग्रा एम्फौ (पारोपासिला सवालुआव आरो एचपनदिल चोमआव):
- बे रोखोम एम्फौआ बिलाइनि सायाव मोनसे रोखोम बिस गोनां खौदै हगारनायनि थाखाय बिलाइनि सा बाहागोआव बुख्रांनानै माखासे थेबगां महर मोनो।
- बे बुख्रांनाय थेबगां सिङावरनो एम्फौफ्रा हाबनानै बिलाइनि बिदैखौ सोबनानै आरोबाव जेब्ला रानाय अबस्ता मोनो होमब्ला बुख्रांनाय थेबगां सिंनिफ्राय ओंखारबोनानै गोदान बिलाइआव नाख्रेबनो हमो।
- बुख्रांनाय थेबगांफ्रा चोम बिलाइआव आखान्थिथाम महरनि आरो सवालु बिलाइ आव दावदै महरनि जायो।
एम्फौ जानायनि सम:
एप्रिल मे दानआव आरो चेप्टेमबर, अकत’बर दानआव 10-25 जौखोन्दो बिलाइआव गाग्लोबो।
ख’हानि बिबां:
- चोम बिफांआव 30 जौखोन्दो आरो सवालु बिफांआव 49 जौखोन्दो बिलाइआव बे एम्फौनि दारै नाख्रेब जायो एबा गाग्लोबो।
- बुख्रांनाय थेबगांनि अनजिमाया 20 निफ्राय 90 बां मोनफ्रोमबो बिलाइआम थायो।
होबथानाय राहा:
एम्फौ नाख्रेबनाय बाहागोफोरखौ खानानै फोजोबस्रांनांगौ।
दालाइ फलंग्रा एम्फौ:
एम्फौनि गाग्लोबनायनि रोखोम:
- चोम बिफांनि दालाया बिजौआव मोननाय बियो मोनसे रोखोम एम्फौ।
- दालाय-दासा फोरनि गेजेरजों आरो बिलाइनि गाहाय रोदाजों बे एम्फौआ गुदुं खालाम नानै बिफांनि दालायनि सिं बाहागोखौ हं-हं खालामो।
- दालाय दासाफ्रा रानलांजोबो।
ख’हानि बिबां:
जुलाइ आगष्ट दानआव 70 निफ्राय 80 जौखोन्दो एम्फौनि दारै नाख्रेब जायो।
होबथानाय राहा:
- जान्थ्रिक राहायानो बे एम्फौ होबथानायनि मोनसेल’ राहा।
- एम्फौ नाख्रेबनाय बाहागोफोरखौ थाबैनो दाननानै छावगार नांगौ।
आमफुटुकनि (क्रिकुला त्राइफेनेस्त्रेता) एम्फौनि गाग्लोबनायनि रोखोम:
- बे रोखोम एम्फौआ चोम बिफांनि बिलाइफोरखौ एसेल’ समनि गेजेरावनो गोबां बिफांनि बिलाइ जानानै बिफांखौ लान्था खालामो।
- जाउनाव मुगा बिफांनि गोबां ख’हा जायो।
- 80 निफ्राय 90 जौखोन्दो बिलाइ बे एम्फौनि दारै ख’हा जायो।
- मुगा फिसिनायनि समाव जेब्लाबो आमफुटुकनिखौ चोम बागानआव नुनो मोनो।
होबथानाय राहा:
आमफुटुकनि एम्फौ फिसा फोरखौ जायखि जाया थाखोआवनो चोम बागान निफ्राय बुथुमनानै बुथार नांगौ।
