रेचम एम्फौनि बेराम आरो मारखि
लैखोनः
- बेरामाव गोग्लैनाय एम्फौफ्रा थाबायनायाव लासै लासै जायो ।
- एम्फौफोरनि खि लामाया बायजोआव ओंखारबोयो ।
- बेरामआ नाख्रेबनायनि 2-3 साननि उनाव एम्फौफ्रा थैयो ।
बेराम जानायनि समः
- जेठ-आसार दानाव बे बेराम जानायनि सम ।
खहानि बिबाः
- 6-12% मुगा एम्फौनि खहा जायो ।
- खन्थाम आरो खनब्रै गुस्लायनाय एम्फौफ्रा बे बेरामाव नाख्रेबजायो ।
होबथानायनि राहाफोरः
- सोदांनाय गाहाम बेराम गोयै जोलै बिदैखौसो बाहायनांगौ ।
- एम्फौनि थाखो (Stage)हिसाबै एम्फौनो गोजौ माननि बिलाइ होनांगौ ।
- 1 ग्राम लाहदै मुंनि मुलिखौ 10 लिटार दैयाव लगायनानै सारोब्ला बे बेरामा मोजां जायो ।
मैखुन बेरामः
लैखोनः
- बे बेरामाव नाख्रेब जानाय एम्फौफ्रा लासै लासै जायो ।
- जानायखौ नागारो ।
- बेरामआ नाख्रेबजानायनि 12 निफ्राय 18 घन्टनि गेजेरावनो एम्फौफ्रा दलद जानानै थायो ।
- 20 निफ्राय 24 घन्टानि गेजेराव एम्फौफ्रा थैयो ।
- थैनाय एम्फौनि मोदोम गंसे गुफुर गाबनि मैखुन बेरजोबो ।
बेरामनि फुंखाः
- बेरामनि जिउसा गोनां हा ।
- बेरामाव नाख्रेबजानाय गोथै एम्फौफोर ।
- सिदोमा सान्दुं नाङै चोम बागान ।
खहानि बिबाः
- गोजां बोथोराव 57-88 जौखोन्दो मुगा एम्फौ खहा जायो ।
- खन्थाम आरो खनब्रै गुस्लायनाय एम्फौआ बे बेरामाव नाख्रेबजायो ।
बेराम जामनायनि समः
गोजां बोथोराव जेब्ला हरनि बिदुंआ जोबोद बाङाय जालाङो आरो रोजा खुवा खुयो ।
होबथानायनि राहाः
कालसारेल आदबः
- गोजां बोथोरनि मुगा हगारनायाव जेब्लाबो सान्दुं नांनाय चोम बागान सायखनांगौ ।
- सिगाङावनो चोम बागानखौ सिखोन साखोन खालामनानै बेरामनि जिउसा गैयै खालामनानै लानांगौ ।
- मुगा फिसिनायाव नाइलननि मुसारि बाहायनाया जोबोद गोनां ।
- फुं-बेलासि चोम बागानाव खुवाखौ बाङाय खालामनो उखुन्दै होनांगौ ।
रासायनिक राहाः
मुगा एम्फौनि हामा खालामग्रा एम्फौ
उजि थाम्फैः
एकजिरस्ता चर्बिलच आरो ब्लिफारिफा जेब्रिना मुंनि मोननै रोखोमनि थाम्फैया नाख्रेबो ।
नाख्रेबनायनि रोखोमः
- उजि थाम्फैफ्रा मुगा एम्फौनि बिगुरनि सा बाहागोआव बिदै दैयो ।
- बे बिदैफोरनिफ्राय फिसा फिसा एम्फौ ओंखारनानै मुगा एम्फौनि सिं बाहागोआव हाबनानै मोदोमफोरखौ जानो हमो ।
- जेब्ला बे एम्फौफ्रा रायो होमब्ला बिसोरो बाइजोआव ओंखारबोनानै चोम बागानाव एबा जोलै दिहुनग्रा न सिङावनो फिथोब थोबो ।
- उजि थाम्फै नाख्रेबनाय मुगा एम्फौफ्रा गोरलै समावनो थैयो ।
उजि जानायनि समः
पुछ दाननिफ्राय चैत्र दानसिम उजि थाम्फैया गोबाङैनो जायो ।
होबथानायनि राहाफोरः
जान्थिक राहाः
- मुगा एम्फौ फिसिनाय समाव नाइलन मुसारि बाहायनाया जोबोद गोनां ।
- जौलै दिहुननाय समाव उजि थाम्फैनि गासिबो एम्फौफोरखौ बुथुमनानै फोजोबस्रांनांगौ ।
जैबिक राहाः
अक्त’बर दाननिफ्राय
एपेन्टेलिच एबा कनकनि थाम्फैः
एपेन्टेलिच आ नाख्रेबनायनि जाउनाव मुगा एम्फौनि सायाव माखासे फिसा फिसा एम्फौ उजिनानै जोबथारनायाव एम्फौ आ थैलाङो ।
एपेन्टेलिच एबा कनकनि थाम्फै जानायनि समः
सरासन्स्रायै गोलोम बोथोराव बे कनकनि थाम्फैया गोबां जायो ।
होबथानायनि राहाः
बेमाः
देरफुनाय एम्फौखौ हामा खालामो ।
बेरेः
आसार,सावन दाननिफ्राय बाद्र,आसिन दानसिम बेरेया मुगा एम्फौनि हाबा खालामो ।
होबथानाय राहाः
मुगा एम्फौ फिसिनाय समाव नाइलन मुसारि बाहायनाया जोबोद गोनां ।
मुगा एम्फौनि बायिद-बायिद बेराम लोगोसे हामा खालामग्रा एम्फौफोरः
फोथा बेरामः
- मुगानि फोथा बेरामआ मोनसे रोखोम गाज्रि रोखोम बेराम ।
- बे बेरामा मोनसे रोखोमनि ‘नजिमा एन्थेरिया’मुंनि प्रट’जवा दारै जायो ।
- बे बेरामा बंश, होसोनाय जोनि दारै सन्देरो ।
- जागाय जेननाय समाव जौखोन्दोआव 50 बाहागो मुगा एम्फौआ थामथि थाखोआवनो थैयो आरो जोबोद एसेल बिबांनि मुगा एम्फौआसो फिथोब थोबनाय नुनो मोनो ।
- जेब्ला मोजां सावस्रीनि एम्फौआ बे बेरामनि दारै सन्देर जानानै नाख्रेबजायो होमब्ला बेखौ गेजेर खलबनि नाख्रेबनाय होननानै बुंनाय जायो ।
- गेजेर खालबनि नाख्रेबनाया 4 थि थाखोआव जायोब्ला गोबां फिथोब आरो 5 थि थाखोआव जायोब्ला नुनायाव मोजां नाथाय जोलैनि थाखाय आरजाथावै फिथोब मोननाय जायो ।
बेरामनि समः बोसोरनि गासैबो समावनो बे बेरामा जायोब्लाबो, गोलोमबोथोराव आसार आरो बाद्र दानाव बे बेरामा मेगनाव नुनाय जायो ।
लैखोनः
देरफुनाय समावः
- मुगा एम्फौफोरखौ सारासन्स्रायै बेरामाव नाख्रेबजानायखौ हमदांनो हानाया गाब्राब ।
- नाथाय माइक्र’स्क’पजथ्र‘जों एम्फौफोरआव फोथानि बेरखांनायखौ नुनो हायो ।
रानाय समावः
- एम्फौफ्रा जानाय-लोंनायखौ नागारो ।
- देरनाया बाङाय जायो ।
- मोनसे थाखोनिफ्राय गुबुन मोनसे थोखोआव गुस्लायनाया उन सिगां जायो ।
- एम्फौनि गाबआ गोबां जायो ।
- बांसिनै सन्देरनाय एम्फौनि बिगुरनि सायाव बानलु बायदि फिसा फिसा दागो नुनो मोनो ।
बेरामनि फुंखाः
बिदै समावः
- बिदै दैग्रा बेंखन्थायनिफ्राय ।
- बिदै गोजौ बाहागोआ जिउसानि सोमोन्दोआव फैनानै ।
- जोलै दिहुनग्रा न’एबागुबुन गुबुन आइजेंनिफ्राय ।
एम्फौ समावः
- बेरामनि जिउसा गोनां एबा सोदायै गनसा ।
- जिउसा गोनां मुगा जाग्रा बिफांनि बिलाइ ।
- बेराम गोनां एम्फौनि खि ।
- बेरामनि जिउसा गोनां चोम बागान ।
- बेरामनि जिउसा गोनां मुगा फिसिग्रा आइजेंफोर ।
सिखिरि समावः
- बेरामजों नाख्रेबजानाय जोलै फिथोब ।
- बेराम गोनां सिखिरि ।
- बेरामजों नाख्रेबजानाय जोलै दिहुनग्रा आइजेंफोर ।
- सिखिरिनि गांआव थानाय फिसा-फिसा फोथा आरो जोलै दिहुनग्रा न’नि हाद्रि-हालाफोर ।
बोरामनि गोसारनायः
बे बेरामाव नाख्रेबजानाय एम्फौफोरनि खि मोदोमफोरनिफ्राय ओंखारनाय बिदै आरो खुगानि ख’दैआ चोम बागाननि थाथि लोगोसे मुगा फिसिनायनि आइजेंफोर आरो जाग्रा बिफांनि बिलाइफोरआ बेरामनि जिउसाया नाख्रेबो । सरासन्स्रायै जिउसा नाख्रेबनाय बिलाइखौ म्फौ गोरलैआ जानायनि जाउनाव फोथा बेरामआ बांसिन जायो ।
होबथानाय राहाफोरः
- गोनोखोआरि राहाजों जों सिखिरि मोनफ्रोमखौबो माइक्र’स्क’प यन्ट्रजों नायिबिजिरनानै एबा आन्जाद नायनानै जोलै दिहुननांगौ ।
- जौखोन्दोआव 2 जौखोन्दो हारै फरमेलिन बाहायनांनै मुगा जोलै दिहुनग्रा न’आरो आइजें-आइला फोरखौ मोजाङै सुस्रांनांगौ ।
- जिउसा गोयै जोलैखोसो बाहायनांगौ ।
- हागौमानि मोनफ्रोमबो सिखिरिआ दैनाय बिदैफोरखौ गुबुन गुबुन बिफांआव दैथाय नांगौ ।
- जेसेबां हायो एसेबां मोजां सावस्रीआरि थाथिखौ लाखिनांगौ ।
खुगा नांनाय बेरामः
बे बारामआ चिउद’म’नास उरिंगिसा आरो बेचिलाछ थुरिंजेनएसिस मुंनि बेक्तेरियानिफ्राय सोमजियो ।
लैखोनः
- बे बेरामजों नाख्रेब जानाय एम्फौफ्रा अलसिया आरो थाबायनो हाया जायो।
- थैनि गाबआ गोसोम जायो ।
- देहानि रोसिफ्रा गोबादैजों ओंखारलाङो ।
- खिफ्रा एसे लाउ-लाउ जायो आरो जिन्ज्रिबादि जायो ।
- एम्फौफ्रा गुरै आरो स्रां-स्रां जायो ।
- एसेल साननि गेजेरावनो एम्फौफ्रा थैयो ।
बेरामनि फुंखाः
- बेराम गोनां आरो गोथै एम्फौ ।
- बेराम गोनां एम्फौनि खि ।
- जिउसानि दारै नाख्रेबजानाय जाग्रा बिफां आरो मुगा फिसिनायनि आइजोंफोर ।
बेराम जानायनि सम:
बोथोरनि दुंथाय आरो रानथायनि बांनाय आरो खमायनायजों लोगोसे जाग्रा मुगा जाग्रा बिफांनि गाहाय थाखोनि बिलाइआव जेब्ला मुगा एम्फौ फिसिनाय जायो होमब्लानो खुगा नांनाय बेरामआ गोसारो ।
बख’हानि बिबां:
बोसोरफ्रमनि खुगा नांनाय बेरामखौ नुब्लाबो आसार, भाद्र आरो पुष, माघ दाननि फिसिनायाव बे बेरामखौ बांसिन नुनो मोनो आरो 15 जौखोन्दोनिफ्राय 40 जौखोन्दोसिम ख’हा जायो ।
होबथानाय राहाफोरः
- सोदांनाय मोजां बेराम गैयै जोलैखौसो बाहाय नांगौ ।
- एम्फौ फिसिनाय सिगां आरो उनाव चोम बागानखौ 2 जौखोन्दो फरमेलिन चोमथायजों एम्फौ फिसिनाय आइजेंफोरखौ आरो बिफांनि गाहाय बाहागोफरखौ सोदां नांगौ ।
- चोम बागानआव 3 जौखोन्दो सुनैनि गुन्दै सारनांगौ ।
- एम्फौ फिसिबाय थानाय समाव जागायजेननाय थाथिआवनो बेराम गोनां एम्फौ नागिरनानै फोजोबस्रां नांगौ ।
- एम्फौ फोरखौ बोस्लायनाय समाव हुसियारै दांनांगौ ।
- एम्फौ फिसिनाय समाव गाहाम सावस्रीआरि राहाफोरखौ मानिनानै सोलिनांगौ ।
- एम्फौनि थाखो हिसाबै नांगौ बादियै बिलाइ नांगौ ।
मुगा एम्फौनि बुनाय बेरामः
बे मोनसे रोखोमनि भाइरासनि दारै जानाय बेराम ।
लैखोनः
- बे बेरामाव नाख्रेबजानाय एम्फौफ्रा गुस्लायनो रोङा ।
- एम्फौफ्रा जेराव मोनो बेयावनो मानबायबाय थायो ।
- जानायखौ नागारो ।
- मोदोमनि ज’राफ्रा गेस्रेम जालाङो आरो बुख्राङो ।
- मोदोमनि बिगुरा बोखथाबो ।
- मोदोमनि दै-लाउ बाहागोफ्रा गुफुर गोमोदै बादि जायो ।
- एम्फौनि मोदोमनिफ्राय गाज्रि मोदोमनाय ओंखारो ।
बेराम जानायनि समः
- बोसोरनि जायखि समावनो जायो ।
- जेब्ला बोथोरनि बिदुंआ आरो रिसिथाया बाङो आरो लोगोसे एम्फौ फिसिनाय बिफांनि बिलाइफ्रा बांद्राय बोरायब्ला होमब्लानो बे बेरामआ जायो ।
ख’हानि बिबां:
- 6-30%मुगा एम्फौआ ख’हा जायो ।
- गोलोम बोथोर आरो दैज्लां बोथोऱाव खन्थाम एबा खनब्रै गुस्लायनाय एम्फौआ बे बेरामनि दरै नाख्रेब जायो ।
फाहामथायः
- सोदांनाय मोजां बेराम जोलै गोयै बिदैखौसो बाहाय नांगौ ।
- थाखो हिसाबै एम्फौनो गोजौ थाखोनि बिलाइ दैथाय नांगौ ।
- सुनैनि गुन्दै आरो ब्लिसं पाउदार सारनाया जोबोर गोनां ।
लिरगिरिः- ड० रन्जना दास
राव लिरगिरिः- जन्मेजय ब्रह्म चौघृरि
