Improved Mulberry Varieties
Climate chi hrang hrang leh leilung chi hrang atana Mulberry chi hrang hrangte:
Victory 1:
V1 tiin an sawi mai thin. Kum 1990 tawp lama S-30 leh C-776 atanga an siamchhuah a ni. A kung rawng vutbuak a ni a, a zar a khawng tha. A hnah a chhah a, tui a pai hnem a, a hlai a, a mam tha a, a tle mawi bawk. A zung a kaih chak avangin a tha hle a, a thang chak bawk a, a hnah a tam bawk. Tui lakna huan (irrigated)-ah chuan, a tih dan tura duan lawk ang taka enkawl chuan, hectare khatah, kum khatah 60 mt a thar thei. Bioassay leh chemoassay test atanga a lan danin maimaw pangang khawi nan a tha chungchuang hle a ni.
S36:
Hemi thingtheihmu hi a chang a zing bik a, a zar a khawng tha ve deuh tho a, a tang a tam thawkhat a, a kung rawng chu vutbuak rawng senno lam kai deuh a ni. A hnah a kak lo va, a bial (heart shaped) a ni a, a tle mawi a, a hring dang deuh a, a
mam tha hle. A enkawl dan tur dik taka enkawl chuan kum khatah hectare khatah 35-45 mt a thar thei. A hnah hian chakna a pai hnem avang leh tuihnang a ngah avangin, pangang note khawi nan a tha hle a ni.
S13:
S13 hi kum 1986 ah Kanva 2 inthah pawlh tir atanga siam chhuah a ni a. He theihmu kung hian tang a ngah bik a, a chang a zing bawk a ni. A hnah hi a hring tha a, a chhah bawk a, a kak lova, a mam bawk. He thingtheihmu hi ruahtui tla chauh rinna hmun atan a tha a, lei tha sen (red loamy soils) a ngeih a, ruahtui tlemna leh khaw lumna hmun Andhra Pradesh ang ram tan pawh a tha hle. Kum khatah, hectare khatah, ruahtui chauhin a chawmna ramah, 12-15 mt a thar thei.
S34:
S-34 hi variety hi S-30 leh C-776 thlah pawlhin kum 1986 a siam chhuah kha a ni a. A kung a thang chak a, a zung hi thuk takah thui tak a zam thin a, chuvangin lei chhungril hnawnna a chhawr tha bik a ni. A hnah len zawng hi a laihawl atanga a lian lam a ni a, a kak lova, a hring duk lam deuh niin tui a pai tam a, a vuai har bik a ni. Hactare khatah kum khatah 12-15 mt, ruahtui chauh rinnaah pawh a thar thei. A lei duh zawng chu lei tha dur (Balck Cotton Soil) a ni.
Sahana:
Sahana hi K2 leh Kosen inthlah pawlh kum 2000 a siam chhuah kha a ni. A tang a tam thawkhat a, a thang chak a, a chang a zing tha bawk. A hnah a hlai a, a kak lova, a chhah a, a tle tha a, a hring duk deuh bawk. Tui lakna huan (irrigated)-ah Coconut nena chin pawlh pawhin, a tih dan tur dik taka chin a nih chuan kum khatah hectare khatah 25-30 mt a thar thei a ni.
RC1 (Resource constraint-1):
RC-1 variety hi Punjab theihmu leh Kosen thlah pawlh, kum 2005 a siamchhuah a ni a. A thang chak a, a zar a tam thawkhat a, a chang a zing a, a zar a tha bawk. A hnah a hlai a, a hnah a kak a, a chhah tha a, a tliang a, a hring duk deuh bawk. Tui tam lohna hmunah leh lei tha tam tawk lohna hmunah pawh a tha thei tho a. Lei tha pek that a, tui a hmuh that chuan kum khatah hectare khatah 23-25 mt hnah a thar thei a, engkim tha taka enkawl a nih chuan 45-50mt pawh a thar thei.
RC2 (Resource constraint-2):
RC-2 variety hi Punjab theihmu leh Kosen thlah pawlh, kum 2005 a siamchhuah bawk a ni a. A thang duh a, a tang a tam thawkhat a, a chang a zing tha a ni. A hnah a hlai a, a kak lo va, a chhah a, a tliang a, a hring duk a ni. Tui hmuh tlemna hmunah leh lei tha duh tawk hmuh lohna hmunah pawh a tha thei a ni. Tui lakna huan, tui hmu tha lutuk loah pawh kum khatah hectare khatah hnah 21-23 mt a thar thei. Duhthusam hmunah chuan kum khatah hectare khatah 45-50 mt a thar thei.
AR12 (Alkaline tolerant):
AR-12 hi S-41 (4x) leh C-776 thlah pawlh kum 2000 a siam kha a ni. Theihmu thing thang duang tak a ni a, zung a ngah a, lei thur (Alkaline soil) a ngam bik a ni. A lian zawngin a buk duh deuh a, a tang a nghah thawkhat a, a chang a zing thain vutbuak rawngkai deuh a ni. A hnah a kak lo va, a hlai a, a bial deuh a, a chhah a, a hring duk deuh a ni a, a mam tliang tha vak lo thung. Lei
(Alkaline soil) pH 8.0 – 9.4 tan a remchang a. Kum khatah hectare khatah hnah 25 mt, Alkaline soil a nih a, tui lakna huan a nih bawk a, a chin dan tur dik taka chin a nih chuan a thar thei.
G2:
G-2 variety hi kum 2003 a siam chhuah kha a ni a. M.multcaulis leh S-34 thlah pawlh a ni. A hnah a hlai a, a bial a, a mam tha a, a tliang bawk. A hring duk a tlang kual kir deuh a ni. Kum khatah hectare khatah Pangang note chawmna tur hnah, kum khata vawi 8 khawi turin, 36-38 mt a thar thei. Hetiang variety hnah hi Chawki panang khawi nan a tha bik a, chawki rearing Centre huana chin a tan a tha a ni.
G4:
G-4 variety hi M.Multicaulis leh S-30 thlah pawlh, kum 2003 a siam chhuah a ni. Zing lutuk lova chin chi deuh a ni a, a thang chak a, a tang a chhuah hnem thei bawk. A tang a ngil a, a chang azing hle. A hnah a hring-duk a, a kak lo va, a bial tha a, a chhah a, a chuar hret thung a, zung a ngah hle bawk a ni. Tui lak (Irrigation) tha tak hnuaiah, enkawl dan tur dik taka enkawl a nih chuan kum khatah hectare khat ah 65 mt lai hnah a thar thei. Pangang lian tawh khawi nan a tha.
Source:
Central sericultural Research & Training Institute, Mysore, Karnataka.
