( Nauthak pangang vulh dan)
Nauthak pangang (Muga Silkworm) hi kumtluana vulh theih a ni a. Kum khatah vawi 5 atanga vawi 6 vulh theih a ni tlangpui. Heng zingah hian tum 2 ( Jethua: May – June leh Katia: October – November) hi Commercial Crop (Silk la duang hlumchhuah nana vulh) a ni a, Crop 2 dang (Jarua : December – January leh Aherua : June – July) te hi a chi siamna tur buatsaihna ( Pre-Seed Crop) a ni. Tin, Crop 2 dang ( Chotua : February – March leh Bhodia : July – August) te hi a chi siamna atana hman (Seed Crop ) a ni. A tlangpuiin Pre-Seed leh Seed Crop vulh hun lai hi boruak that loh lai a nih avangin, natna hrik leh rannung dang khawih avangin pangang thi leh hloh a tam duh hle a ni.
Pakage of Practice :
Muga pangang chaw Nauthak/Bul kung 15 – 20% te chu Pangang no chawm nan a keu hma thla 4 ah leh pangang lian tawh chawm nan an puitlin hma thla 5 velah 6ft a sangah chhawk (Prune) tur a ni. Hetiangin:
| Pangangvulh hun | Chhawk (Prune) hun | |
|---|---|---|
| Pangang note tan | Pangang puitling tan | |
| Aherua(June – July) | February kar 4-na/ March kar 1-na | February kar 1-na |
| Bhodia(July – Aug) | March kar 4-na/April kar 1-na | March kar 1-na |
| Katia(Oct – Nov) | May kar 4-na | April kar 2-na |
| Jarua(Dec –Jan) | August kar 2-na | July kar 2-na |
| Chotua(Feb – Mar) | September kar 1-na leh kar 2-na | August kar 1-na leh kar 2-na |
| Jathua(May – June) | January kar 1-na | November kar 1-na |
- Prunning (chhawk) zawhah FYM 30 Kg leh N.P.K.@44:62:17 gm kung khat zelah phul tur.
- Bleaching Powder leh Slaked Lime chawhpawlh (1:9) @ 200gm a vulhna tur kung bul Metre khat bialah vawi hnih tal ni 3 – 4 kar danah phul tur a ni a, pangang keu hma ni 8 – 10 velah phul tur a ni.
- Pangang keu hma ni 4-ah pangang note dahna tur thing kung hnahte chu 0.01% Sodium hypochloride Solution in vawi 2 darkar 24 danah kah tur a ni.
- Pangang tui natna laka fihlim Microscope hmanga fiah ngeite chauh vulh tur a ni a, temperature 26+1C leh boruak hnawng 85+5% RH ah up tur a ni.
- Pangang note chu rannung leh tichhetu dang laka ven nan Nylon Net (Len) a khuh tur.
- Len khuh lai hian Pangang tan boruak tha a awm theih nan len chu a hnah nen insi lo thei ang berin zar tur.
- Pangang keu hlimte chu hnah chawr thar ni 90–a upa (thlasikah chuan ni 120-a upa) lena khuh kungah dah tur a ni a, nipui laiin ni em loh kungah, thlasik laiin ni chhuah chhawng lamah zing dar 5 – 7 ah dah tur a ni.
- Pangang than 4-na thlenga kung danga sawn ngai lo turin Pangang keu tir dah laiin a kung hnah awm thatna thlan tur a ni.
- Ni 1 – 3 thlenga pangang keute chauh vulh thin tur a ni.
- Hnah that dan a zirin kung khatah laying 2 – 3 vel dah (brush) tur.
- Khaw awm dan that loh lai i.e. thli leh rial te, ruah sur tam lai te, thawnga leivir tleh lai te a nih chuan a kung/zar thliah a, inchhungah lei hnawnga vih phun emaw tuiah emaw khawiin pangang keu hlim chu dah rih tur a ni.
- A kung atanga pangang vak thla tur ven nan leh rannung dang vak chho tur ven nan a kung bul lam chu sarang tih mawma tuam/tawn tur.
- Pangang te chu kuta khawih fo ngai lo tura fimkhur tur.
- Kung danga pangang dah sawn nan tahrang (Chaloni), damdawia silfai ngei hman tur.
- Pangang hrisel tha leh rualkhai chauh kung tharah sawn ho tur.
- Chaloni leh a dahna kung tharah pangang tawt lutuka dah loh tur.
- Pangang vulh lai Stage tinah Sodium hypochloride (0.01%) vawi hnih tal kah hian bacteria leh Virus natna chhuak tur a veng thei.
- Pangang hminte chu Mau-a siam Box ang deuh mount-ah ril zam tir tur a ni. (Bawm/mount khatah pangang 1500 zelin)
- Pangang a Cocoon that theih nan bawm chu room thim deuh, boruak luh thatna sazu luh theih lohna ah dah a tha.
- Buhchium in siam zawh fel hnuah chauh Cocoon seng khawm tur ( nipui laiin a ni 7 niah, thlasik lain a ni 10 niah).
- Cocoon seng hnuah Cocoon tha te, Cocoon pan der dep te, uzi fly khawih chhiat te thliar hran vek tur.
- A chi siamna tur leh a la zaia hlum chhuah atan Cocoon pian tha chauh thlan tur.
Source :
- Package of practices of Muga, Eri and Mulberry Sericulture for North Eastern region of India, 2005, Central Muga Eri Research & Training Institute, Lahdoigarh, Jorhat, Assam.
- Directory of Sericulture Technology 2008, Karnataka State Sericulture Research and Development Institute, Bangalore- 560 062.
- Sri Dulal Goswami, Dr. Nl Singh, Dr. K. Neog, Central Muga Eri Research & Training Institute, Lahdoigarh, Jorhat, Assam.
